محمد مهدى اصفهانى
37
مجموعه فهرست گزيده نسخ خطى فارسى آسياى ميانه و قفقاز در علوم پزشكى ( فارسى )
شدهاند . نستعليق ، تقريبا قرن 12 ق / 18 م ، 217 برگ ( a 217 - b 1 ) ، 26 * 16 س . متن در جدول ، مقوايى سبزرنگ شفاف ساخت ماوراء النهر ، نسخه مستعمل بوده ، بسيار برگها از نو چسبانده شدهاند . در اكثر برگها آثار دود و داغ جاى دارد . برگها هنگام صحافى بريده شدهاند . در بين ورقهاى 10 - 11 ، 11 - 12 ، 12 - 13 ، 13 - 14 ، 14 - 15 جايهاى نانوشته ( سفيد ) موجود است . زيج شاهجهانى ( يا كارنامهء صاحبقران ثانى زيج شاهجهانى ) 2007 ملا فريد ابراهيم دهلوى - منجم دربارى شاهجهان پادشاه هند ( 1037 - 1068 ق / 1628 - 1658 م ) ، تأليف در 1041 ق / 1631 - 1632 م ، اين رساله شامل بيان دانشهاى نجومى تا وقت تأليف رساله است و ذكر رصدخانههاى مشهور و علامات جدولهاى نجومى تقويم ، افادهء شرطى با رقمها ، نوآوريهاى اين زيج ، اصول دريافت سال ، ماه ، روز ، جاى سيارات و ستارهها ، ترتيب دادن طالع نامه و غيره و عبارت است از مقدمهء مفصل ، 4 مقاله و بابها و فصلهاى بسيار . گاهشمارى در اين اثر از سال 1037 ق / 1628 م ، وقت بر تخت سلطنت نشست شاهجهان آغاز مىگردد ، نستعليق متوسط ، هندى ، تقريبا قرن 11 ق / 17 م ، 403 برگ ، 5 / 32 * 20 س سن برگها نسخه با آب طلا و خط آبى رنگ جدولكشى شدهاند در برگ b 1 عنوان رنگين گنبدشكل مذهب موجود است جدولهاى زياد در داخل خطهاى سرخرنگ جاى دارند عنوان قسمتها و بعضى نامهاى اشخاص با جوشه نوشته شدهاند ، نسخه چنين نارسائيها دارد : مستعمل بوده بعضى ورقها چسبيدهاند ورقهاى آخر نسخه را موريانه خورده است . چند برگ آخر و جدولها از مقاله دوم افتادهاند در بين ورقهاى 74 - 75 يك برگ و ورقهاى a 75 و b 118 پانوشته گذاشته شدهاند ورقهاى 8 و 16 بعدها كوتاه گرديدهاند ، در برگ a 1 دو نقش مهر بيضىشكل با ذكر اسم ، ملا محمد امين منجم و در برگ b 239 نقش مهر بيضىشكل ميانه با ذكر سال 1094 ق / 1682 - 1683 م موجود است . سى فصل در معرفت تقويم 1 / 4694 نوشته خواجه نصير الدين طوسى ( درگذشت 672 ق ) تأليف در 671 ق . اين رساله شامل معلومات راجع به تقويم ، شناسايى كائنات ، حساب ابجد ، ترتيب تقويمهاى عربى و ايرانى ، طرز حركت ستارهها و آفتاب و ماه ، جدول آن حركت بوده و از 30 فصل عبارت است ، نستعليق روشن ، كارخانهاى خوش صفت ، تقريبا اوايل قرن 13 ق / 19 م ، 29 برگ ( a 29 - a 1 ) ، 5 / 12 * 5 / 20 س ، آغاز فصلها ، عنوان ستارهها ، ماهها و جدولها با جوشه نوشته شدهاند . مقوايى سبزرنگ داراى ترنجهاى ضربى ، صحاف نسخه ابراهيم خواجه نسخه كامل است ، اما در ان نارسايهايى از قبيل رسيدن آب ، از همديگر جدا